مقدمه: مردم همکاری کنند و اظهارنامه‌های مالیاتی خود را روشن و شفاف تکمیل کنند و به موقع تحویل بدهند، مسئولان مالیاتی هم باید اعتماد کنند؛ مالیات برای اداره کشور است.

خطبه اول:آیت الله نورمفیدی در ادامه سلسله بحث‌های خود از نهج‌البلاغه امیرالمومنین (ع)، بخش دیگری از خطبه 185 را قرائت کرد و به تفسیر آن پرداخت:

انْظُرُوا إِلَى النَّمْلَةِ فِي صِغَرِ جُثَّتِهَا وَ لَطَافَةِ هَيْئَتِهَا لَا تَكَادُ تُنَالُ بِلَحْظِ الْبَصَرِ وَ لَا بِمُسْتَدْرَكِ الْفِكْرِ كَيْفَ دَبَّتْ عَلَى أَرْضِهَا وَ صُبَّتْ عَلَى رِزْقِهَا تَنْقُلُ الْحَبَّةَ إِلَى جُحْرِهَا وَ تَعُدُّهَا فِي مُسْتَقَرِّهَا تَجْمَعُ فِي حَرِّهَا لِبَرْدِهَا وَ فِي وِرْدِهَا لِصَدَرِهَا مَكْفُولَةٌ بِرِزْقِهَا مَرْزُوقَةٌ بِوَفْقِهَا:

نگاه كنيد به مورچه با كوچكى جثّه و نازكى اندامش كه بنگاه با گوشه چشم ديده نمى‏‌شود و به انديشه درك نمى‏‌گردد، چگونه مسير خود را مى‏‌پيمايد، و براى به‌دست آوردن روزي‌اش مى‏‌شتابد، دانه را به لانه‏اش انتقال مى‏ دهد و آنرا در انبارش (براى روز سختى) آماده مى‏‌گذارد، در تابستان براى زمستان و هنگام آمدن (روزهاى گرم) براى وقت بازگشتن (روزهاى سرد) دانه‏‌ها را گرد مى‏‌آورد، خداوند ضامن روزي‌اش بوده، مناسب حال راه روزيش را گشاده است.

امیرالمومنین (ع)، در این خطبه به توحید و خداشناسی پرداخته است که اساس همه ادیان آسمانی است. او در ادامه مباحث توحیدی و معرفتی، اشاره می‌کند که به صنع بسیار دقیق عالم خلقت و به ما می‌گوید تفکر  کنید و بیندیشید در خلقت مورچه که حیوانی بسیار کوچک است و خیلی از اعضای بدنش به چشم نمی‌آید. چشم و گوش و دستگاه گوارش و ... دارد که به چشم نمی‌آید ولی در فضایی به این کوچکی، خدای متعال آنچه را که در حیوانات بزرگ مثل فیل قرار داده، قرار داده است. خداوند متعال آنچه که یک حیوان بزرگ برای زندگی و حیات نیاز دارد، در مورچه به این کوچکی قرار داده است. دقت کنید در این مسائل و تفکر کنید و نظر بیندازید. نگاه کنید به مورچه. نگاهی که ما می‌کنیم معمولاً سرسری است. با اینکه جثه‌اش خیلی کوچک است، هیئت و شکل و شمایلش هم خیلی لطیف و ظریف است. نمی‌شود با چشم غیر مسلح، خیلی از اعضای بدن مورچه را دید، چشم مورچه را نمی‌توانید ببینید، متوجه چگونگی شامه‌اش نمی‌شوید. فکر انسان که همیشه به دنبال کشف اسرار است، هرچقدر هم جلو برود و طلب کند و بخواهد درک کند که چه خبر است، به آن نمی‌رسد. ظرافت‌هایی که امیرالمومنین (ع) در این جمله‌ها به آن اشاره می‌کند، واقعاً باید انسان را به تفکر وادارد. این حیوان کوچک، در کوهستان‌ها و جنگل و زمین‌های پست و بلند در حال تکاپوست. مورچه هم در زمین حق دارد و فقط من و شما نیستیم که حق داریم. صُبَّتْ عَلَى رِزْقِهَا؛ شارحان نهج‌البلاغه به سه صورت ذکر کرده‌اند؛ صُبَّتْ، صَبَت، ضَنَّت.

صُبَت، یعنی ریخته می‌شود. اگر جایی انبار گندم باشد، مورچه می‌ریزند آنجا بر سر رزق خود. اگر ضَنَّت باشد که در برخی نسخه‌های نهج‌البلاغه آمده است؛ یعنی چگونه بخل می‌ورزد بر سر روزی خود. اگر دانه گندمی را بخواهد به خانه خود برساند اگر صد بار هم از او بگیری باز تلاش می‌کند آن دانه را می‌گیرد و به منزلش می‌برد؛ آنی را که روزی اوست از دست نمی‌دهد؛ بخل می‌ورزد. برخی شارحان هم صَبَت گفته‌اند؛ یعنی ببینید این حیوان چگونه مشتاقانه و با تلاش دنبال روزی خود است. هیچ حیوانی اندازه وزن خودش و بیشتر از آن نمی‌تواند باری را حمل کند اما مورچه چند برابر وزن خودش را حمل می‌کند. شاید قوی‌ترین موجودات مورچه باشد.

تَنْقُلُ الْحَبَّةَ إِلَى جُحْرِهَا؛ این حیوان باتلاش و بخل و اشتیاقی که به روزی خود دارد، این دانه را چگونه به سمت خانه خود حمل می‌کند. وَ تَعُدُّهَا فِي مُسْتَقَرِّهَا و در محل خود قرار می‌دهد. تَجْمَعُ فِي حَرِّهَا لِبَرْدِهَا، تابستان‌ها به جمع کردن غذای خود می‌پردازد برای زمستان‌های سرد که نمی‌تواند بیرون بیاید. وَ فِي وِرْدِهَا لِصَدَرِهَا؛ در موقعی که می‌تواند بیرون بیاید می‌آید برای موقعی که نمی‌تواند بیاید. مَكْفُولَةٌ بِرِزْقِهَا مَرْزُوقَةٌ بِوَفْقِهَا؛ خداوند متکلف روزی اوست. خدا روزی مورچه را هم ضمانت کرده و بی‌روزی نگذاشته است. بشر نمی‌تواند بفهمد که خدا برای چه مورچه را آفریده است. بشر خیلی چیزها را نمی‌فهمد. آنچه که می‌فهمیم در برابر چیزهایی که نمی‌فهمیم مثل قطره‌ای در مقابل اقیانوسی بی‌نهایت است. ما از این عالم به اندازه یک قطره فهمیدیم اما اقیانوس بی‌کران خلقت را از  عالم غیب و شهود، کجا بشر می‌تواند درک کند؟! مگر می‌شود خداوند حیوان و جنبنده‌ای را بیافریند و روزی‌اش را برایش آماده نکند؟! مَرْزُوقَةٌ بِوَفْقِهَا؛ جالب است که روزی هر موجودی را موافق طبعش قرار داده است. ببینید ما چقدر جنبنده روی زمین داریم، می‌شود حد و اندازه‌شان را معین کرد؟! بشر می‌داند چند نوع و اقسام حیوان وجود دارد؟! روزی هر کدام از این اقسام و انواع حیوان‌ها، موافق طبعش، روزی‌اش را خداوند قرار داده است. امیرالمؤمنین می‌گوید؛ درباره اینها بیندیشید. نمازی که در آن اندیشه و تفکر نباشد، ارزشی هم ندارد؛ نماز باتفکر و تنبّه است که ارزش‌مند است. در زمینه همین‌ها که امیرالمومنین (ع) گفته است فکر کنید. آیا خلقت و وجود مورچه در این جهان عبث است؟! سبحانک، خدا پاک و منزه است از این‌که کار عبث و باطل انجام بدهد.

رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا(آل عمران/191):

[و از عمق قلب همراه با زبان می‌گویند:] پروردگارا! این [جهان با عظمت] را بیهوده نیافریدی.

خداوند هیچ چیز را باطل خلق نکرده است اما این مورچه در این عالم چه می‌کند؟ وظیفه و کارکرد و مسئولیتش چیست؟ در این زمینه‌ها فکر کنیم و به عظمت عالم خلقت که بالاخره عالم به این بزرگی و عظمت، مدبری دارد که همه ریز و درشت این عالم در ید قدرت و تحت اراده و مشیت اوست دارد می‌گردد. امیرالمؤمنین (ع)، اینها را برای ما بیان می‌کند تا از این راه خدا را پیدا کنیم و بیشتر به خدا برسیم و ایمان‌ها قوی‌تر شود.

خطبه دوم:آیت الله نورمفیدی در خطبه دوم گفت:چند روز قبل دست‌اندرکاران حج و زیارت، محضر رهبر معظم انقلاب رسیدند و مقام معظم رهبری مطالبی را تذکر دادند که به یکی دو نکته آن اشاره کنم. اول این‌که هر حاجی ایرانی که به مکه می‌رود، به عنوان سفیر و نماینده ملیت و هویت و جمهوری اسلامی است. یعنی یک شخص نیست که می‌رود، وقتی یک ایرانی در آن اجتماع عظیم اسلامی می‌رود، به عنوان نماینده جمهوری اسلامی است. نماینده کشوری است که امروز در دنیا حرف تازه و جدید دارد، به این عنوان هم به زیارت خانه خدا می‌رود، پس برای حفظ آبروی هویت و ملیت و جمهوری اسلامی باید مراقب و مواظب باشد که کاری نکند که مورد تعرض دیگران و یا سوءظن دیگران قرار بگیرد. نکته دوم این که بعضی می‌گویند حج را سیاسی نکنید، این به یک معنا درست است و به معنای دیگر نادرست است. سیاسی کردن حج اگر به این معنا باشد که آنجا گروه‌های مختلف و جناح‌های مختلف سیاسی بیاید و مطرح شود، مصلحت نیست. در آن اجتماع بزرگ، خدانکرده اختلاف و دعوا به‌هیچ‌وجه مصلحت نیست اما ما مسائلی در مورد جهان اسلام داریم که اینها هم سیاسی است، مثل وحدت امت اسلامی که مسئله‌ای سیاسی است. برای مصلحت امت اسلامی؛ دفاع از مظلومین هر کجا که باشند، دفاع از ملت مظلوم فلسطین، یمن و ... . اینها مسائل سیاسی است اما عین دین است؛ دین از اینها جدا نیست. این هم مثل عبادت می‌ماند. این چیزی است که در آن اختلاف نداریم، همه امت اسلامی در آن اتفاق دارند. مگر می‌شود، یکی مسلمان باشد و دفاع از مظلوم، حال هرکه می‌خواهد باشد را نادیده بگیرد. یا برائت و بیزاری از مشرکین را مگر می‌شود کنار گذاشت. این یک تکلیف دینی است اگرچه سیاسی هم است. یکی از فلسفه‌های حج همین است که دردها و گرفتاری‌های امت اسلامی، آنها که مشترک بین همه است، همین مثال‌ها که زدم، حتماً باید باشد. توصیه‌ای که رهبر معظم انقلاب داشتند این بود که برائت از مشرکین به بهترین شکل ممکن باید انجام شود. این جزء لاینفک مراسم حج است.

مسئله دومی که باید اشاره کنم نشست منامه است. از آمریکا آقای کشنر، داماد آقای ترامپ آمده بود مه برگ برنده‌ای برای خود درست کند و بخش اقتصادی آن طرح معامله قرن را ببرد. بنای جلسه بر این بود که بیایند آنجا، پول‌هایی را جمع کنند و با این پول‌ها، رفاه ملت فلسطین را تأمین کنند، چه در داخل فلسطین و چه کشورهایی که آوارگان فلسطینی در آنجا حضور دارند. از میان کشورهای عربی، فقط 5،6 کشور شرکت کردند؛ عربستان، امارات، بحرین، مصر و مراکش و اردن. اما بیشترین کشورهای عربی اصلاً شرکت نکردند. این نشست بالاخره به‌جایی رسید یا نتوانستند به نتیجه برسند؟ نه به‌جایی نرسید و آقای کشنر دست خالی به آمریکا برگشت، چون دو عامل باعث شد که این نشست بی‌نتیجه بماند؛ اول آنکه قبل از اینکه این نشست برگزار شود، از طرف امت اسلامی و مردم مسلمان در فضاهای مجازی و شعار «مرده باد نشست منامه» آنقدر گسترده شد که خود این باعث سست شدن نشست منامه شد؛ مخالفت مردمی. نکته دوم اینکه این پول را که می‌خواهد بدهد؟ پیش‌شرط آن چیست؟ دهنده و گیرنده کیست؟ آیا این پول می‌خواهد استقلال و حیثیت و هویت و عزت مردم فلسطین را بخرد؟! بله می‌خواستند پول بدهند عزت مردم فلسطین را بخرند! 70، 80 سال مبارزه و مقاومت را می‌خواستند نیست و نابود کنند و به شکر خدا به نتیجه نرسید و دست از پا درازتر برگشتند. خود صهیونیست‌ها هم به بی‌فایدگی این نشست اعتراف کردند. مخصوصاً وزیر امور خارجه بحرین حرف‌هایی دور از عقل زده بود که این نشست باید خیلی قبل‌تر باید برگزار می‌شد و یهودیان در منطقه جایگاه دارند و ... که با مخالفت سخت مردمی در جهان اسلام مواجه شد. اینها گویا اصلاً نمی‌فهمند، یعنی از حقایق جوامع بی‌اطلاع‌اند. وای به آن حکومتی که در اتاق‌های دربسته بنشیند و خبر نداشته باشد که بیرون چه خبر است.

روز یکشنبه، 16 تیر روز مالیات است. فرهنگ مالیات در جامعه ما هنوز جا نیفتاده، در حالی‌که تقریباً همه کشورهابه کم و زیاد، اقتصاد خود را بر مبنای مالیات قرار می‌دهند. یعنی با مالیات‌ها، یا همه نیازهای کشور را تأمین می‌کنند یا بخش مهمی از نیازهای کشور را تأمین می‌کنند. اساس مالیات این است. برای این‌که در کشور ما هم سال‌هاست، رهبر معظم انقلاب از مسائلی که مطرح می‌کنند، این است که اقتصاد ما از وابستگی به نفت باید جدا و خلاص شود. نفت را بفروشیم و کشو را با آن اداره کنیم، این کار درستی نیست. کدام آدم عاقل از سرمایه می‌خورد که زندگی‌اش را بگذراند. کدام کاسب این کار را می‌کند؟ تاجران از درآمدی که کسب می‌کنند زندگی خود را اداره می‌کنند نه از اصل سرمایه. اقتصاد وابسته به نفت معنایش این است که ما سرمایه را خرج زندگی کنیم. شک نکید که این اشتباه و به ضرر مملکت است. بنابرین باید تولید تقویت شود و گسترش پیدا کند، تولیدگران هم مالیات دهند و از راه مالیات‌هایی که داده می‌شود کشور اداره بشود. حال شروع بشود و آهسته آهسته میزان آن بالا برود و برسد به صد در صد، یعنی صدر در صد اداره کشور از راه مالیات باشد. منتها عیب‌هایی در مالیات گیری ما وجود دارد. چند روز قبل مسئولان مالیات آمده بودند چند نکته به آنها اشاره کنم که خدمت شما هم می‌گویم. آنها که فرار مالیاتی دارند با این‌که درآمد بسیار زیاد هم دارند، بروید آنها را پیدا کنید. اول یقه آنها را بگیرید. بیشترین مالیات را شاید کارمندان دولت می‌دهند با این حقوق‌های کمی که می‌گیرند. پس مالیات باید در یک مجرای شفاف و صحیح و حساب‌شده قرار بگیرد. توصیه بعدی بنده این بود که با این کاسبان جزء این‌قدر سخت‌گیری نکنید. تفاهم و تعامل کنید با اینها. بعضی‌ها می‌آیند به ما می‌گویند که به‌خاطر مالیات باید تعطیل کنند چون نمی‌توانند کار کنند. بگذارید مردم این فرهنگ مالیاتی برایشان جا بیفتد، به عنوان یک فرهنگ لازم که باید ادا کنند اما در حد منصفانه و عادلانه. نکاتی را هم آنها به من تذکر دادند که مسئله اظهارنامه‌های مالیاتی است و مردم بیایند همکاری کنند و اظهارنامه‌های مالیاتی را به موقع بدهند و فکر نکنند که ما می‌خواهیم به آنها گیر بدهیم. این اظهارنامه‌ها را خودتان، روشن و شفاف تکمیل کنید. مسئولان مالیاتی هم باید اعتماد کنند به این اظهارنامه‌های مردم. این آسان‌گیری را مردم برای خودشان داشته باشند و از آن طرف هم دستگاه مالیاتی تاآنجایی‌که می‌توانند باید با مالیات‌دهندگان تعامل کنند. امیدواریم که خداوند متعال واقعاً کشور ما که می‌خواهد اول در منطقه بشود، یاری کند. خیلی چیزها باید اصلاح و درست بشود، امیدواریم به این سمت حرکت کنیم و خود این فشارهایی که بر نظام ما و بر کشور ما وارد می‌شود، مصداق همان آیه شریفه است که گاهی فشارها و سختی‌ها به صلاح انسان می‌شود.

امیدوارم خداوند متعال همه ما را در خدمت به این کشور و ملت و نظام، توفیق عنایت بفرماید و دشمنان ما را از سر راه ما بردارد و انشاء الله نزدیک باشد آن روزی که ما به قله پیشرفت و توسعه و استقلال و عزت نائل بشویم.    

آیت الله نورمفیدی، در پایان، خود و دیگران را به رعایت تقوای الهی دعوت کردند.