مقدمه: مقاومت تنها منطقی است که ما باید به آن باور داشته باشیم. ما باید امروز در برابر آنان بایستیم و یقین داریم مقاومت پاسخ می‌گیرد، هشت سال دفاع مقدس، ثابت کرد که سرانجام مقاومت، پیروزی است.

خطبه اول: آیت الله نورمفیدی در ادامه سلسله بحث‌های خود از نهج‌البلاغه امیرالمومنین (ع)، بخش ابتدایی خطبه 186 را قرائت کرد و به تفسیر آن پرداخت:

مَا وَحَّدَهُ مَنْ كَيَّفَهُ، وَ لَا حَقِيقَتَهُ أَصَابَ مَنْ مَثَّلَهُ، وَ لَا إِيَّاهُ عَنَى مَنْ شَبَّهَهُ، وَ لَا صَمَدَهُ مَنْ أَشَارَ إِلَيْهِ وَ تَوَهَّمَهُ:

يكتايش ندانست آنكه، برايش كيفيتى انگاشت و به حقيقتش نرسيد آنكه براى او همانندى پنداشت. آنكه به چيزى همانندش ساخت، بدو نپرداخت و آنكه، به او اشارت كرد و يا در تصورش آورد، قصد او ننمود.

امیرالمومنین (ع)، در این خطبه که بسیار مفصل است، به مبحث خداشناسی و توحید می‌پردازد و به قول سید رضی، هیچ‌یک از خطبه‌های امیرالمومنین (ع)، از نظر محتوا به اندازه این خطبه پُربار نیست، بعضی از شارحان نهج‌البلاغه گفته‌اند که حدود 70 صفت از صفات الهیه در این خطبه در بیان امیرالمومنین (ع) آمده است. موضوع این خطبه خداست و معرف خدا هم امیرالمومنین (ع) است، یعنی عالی‌ترین شاگرد مکتب رسول خدا (ص). مطالب بسیار دقیقی در این خطبه آمده است که فکر کردم این خطبه را در نماز جمعه مطرح کنم یا نکنم. چون حاوی مطالب سنگینی است که یا نباید مطرح می‌کردم یا به اندازه وسع خودم باید طوری بیانات امیرالمومنین (ع) را شرح کنم که برای شما مفید و قابل‌استفاده باشد.

امیرالمومنین (ع) می‌فرماید؛ مَا وَحَّدَهُ مَنْ كَيَّفَهُ؛ توحید اصل و اساس دین ماست و معانی گوناگونی دارد. یکی از موارد توحید، توحید ذاتی است؛ یعنی اینکه ذات اقدس الهی از هر عیب و نقصی مبراست و ذات اقدس الهی، وجودی است که تمام کمالاتی که ما می‌توانیم درباره‌اش فکر کنیم، در حد بی‌نهایت در ذات اقدس الهی وجود دارد و عین ذات ربوبی است. کمال عین ذات خداوند است. مثل ما نیست که کمالی نداریم و بعد پیدا می‌کنیم. به تعبیر قرآن وقتی ما از مادر زاده می‌شویم هیچ‌چیز نمی‌دانیم؛

وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ(نحل/78):

و خدا شما را از بطن مادران بیرون آورد در حالی که هیچ نمی‌دانستید و به شما گوش و چشم و قلب اعطا کرد تا مگر (دانا شوید و) شکر (این نعمت‌ها) به جای آرید.

پس این علم، عین ذات ما نیست و بعداً هر کسی بر اساس تلاش و تحصیلاتی که می‌کند، علم پیدا می‌کند. پس علم از ما جداست. ما اول هستیم و هیچ علمی نداریم و بعد علم پیدا می‌کنیم. آیا خدا هم مثل ما علم پیدا می‌کند؟! یا اینکه نه، علم عین ذات خداوند است و تا بوده و بوده علم عین ذات خداوند بوده است. علم و قدرت و همه صفات الهی، عین ذات خداوند است. اگر کسی غیر این را باور داشته باشد، عین شرک است. امیرالمومنین (ع)هم می‌خواهد همین را بگوید؛ مَا وَحَّدَهُ مَنْ كَيَّفَهُ؛ یعنی کسی به مرحله توحید نرسیده اگر برای خداوند چنین تصوری داشته باشد. ما خدای متعال را باید جوری درباره‌اش فکر کنیم که هیچ نقص و نیازی در او نبوده و نیست و همه کمالات هستی، عین ذات خداست؛ منشاء همه عوالم وجود هم اوست، از فرش تا عرش. این یعنی توحید ذاتی. اگر جز این فکر کنیم شرک است. این مسائل خیلی به درد ما می‌خورد، چون توحید اساس دین ماست و باید آن را خوب بفهمیم و درک کنیم. برای کامل‌تر شدن این بحث از خطبه اول امیرالمؤمنین (ع) استفاده می‌کنم؛

فَمَنْ وَصَفَ اَللَّهَ سُبْحَانَهُ فَقَدْ قَرَنَهُ:

هركس خداوند سبحان را به صفتى زاید بر ذات وصف كند، او را به چیزى مقرون ساخته است.

کسی بیاید خداوند را این‌طور توصیف کند که ذات خداوند غیر از صفات اوست، مثلاً علم. ذات از صفت جداست. کسی خداوند را این‌گونه توصیف کند که خداوند متعال، صفات زائد بر ذات دارد، مثل این است که چیزی را کنار خداوند قرار داده است. مثل مسیحیان که به اقانیم ثلاثه معتقدند؛ خدا و روح‌القدس و ابن. یا مثل اشاعره که به قدمای ثمانیه معتقدند. آنان می‌گویند، فقط خدا نیست که قدیم است، ما 8 چیز داریم که قدیم‌اند. این عین شرک است. امیرالمومنین (ع) در همان خطبه اول می‌فرماید:

كَمَالُ تَوْحِیدِهِ الْإِخْلَاصُ لَهُ وَ كَمَالُ الْإِخْلَاصِ لَهُ نَفْی الصِّفَاتِ عَنْهُ لِشَهَادَةِ كُلِّ صِفَةٍ أَنَّهَا غَیرُ الْمَوْصُوفِ وَ شَهَادَةِ كُلِّ مَوْصُوفٍ أَنَّهُ غَیرُ الصِّفَةِ، فَمَنْ وَصَفَ اللَّهَ سُبْحَانَهُ فَقَدْ قَرَنَهُ وَ مَنْ قَرَنَهُ فَقَدْ ثَنَّاهُ وَ مَنْ ثَنَّاهُ فَقَدْ جَزَّأَهُ وَ مَنْ جَزَّأَهُ فَقَدْ جَهِلَهُ وَ مَنْ جَهِلَهُ فَقَدْ أَشَارَ إِلَیهِ وَ مَنْ أَشَارَ إِلَیهِ فَقَدْ حَدَّهُ وَ مَنْ حَدَّهُ فَقَدْ عَدَّهُ:

و كمال اعتقاد به یكتایى و یگانگى او، پرستش اوست، دور از هر شایبه و آمیزه‌اى و پرستش او زمانى از هر شایبه و آمیزه اى پاك باشد كه از ذات او، نفى هر صفت شود زیرا هر صفتى گواه بر این است كه غیر از موصوف خود است و هر موصوفى، گواه بر این است كه غیر از صفت خود است. هركس خداوند سبحان را به صفتى زاید بر ذات وصف كند، او را به چیزى مقرون ساخته و هر كه او را به چیزى مقرون دارد، دو چیزش پنداشته. و هر كه دو چیزش پندارد، چنان است كه به اجزایش تقسیم كرده و هر كه به اجزایش تقسیم كند، او را ندانسته و نشناخته است. و آنكه به سوى او اشارت كند محدودش پنداشته و هر كه محدودش پندارد، او را بر شمرده است.

این‌طور نمی‌شود خدا را توصیف کرد باید به این نکته توجه کنیم که صفات ذات اقدس الهی غیر ذات او نیست و عین ذات اوست و او از ازل تا ابد، عالم و قادر و رازق و مدیر و مدبر و ... بوده است. امیرالمومنین (ع)، اینجا به کوتاه‌ترین شکل همین را گفته است؛ مَا وَحَّدَهُ مَنْ كَيَّفَهُ؛ یعنی کسی خداوند را به توحید نشناخته اگر کیفیاتی این‌چنین برای او قائل شده است. انشاء‌الله توانسته باشم این کلمات نورانی را امیرالمومنین (ع) را برای شما به‌خوبی معنی کرده باشم. در یک جمله بگویم که خدای متعال ذاتی است که همه کمالاتش، عین وجود اوست، نه جدای از او. مثال بزنم؛ وقتی چراغی اینجا روشن می‌شود، همه‌جا روشن می‌شود. این نورانیتی که اینجا پیدا می‌شود، از آنِ آن چراغ است. آیا این نور جدای از آن چراغ است یا عین آن چراغ است؟ این نور، جدای از آن چراغ نیست. امیدوارم خدای متعال، دل‌های همه ما را به نورانیت علم و معرفت و نورانیت کلمات امیرالمومنین (ع) نورانی بگرداند.

خطبه دوم: آیت الله نورمفیدی در خطبه دوم نماز جمعه گفت: بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب‌العالمین، أُثْنِی عَلَی اللَهِ أَحْسَنَ الثَّنَآءِ. وَأَحْمَدُهُ عَلَی السَّرَّآءِ والضَّرَّآءِ. اللَهُمَّ إنِّی أَحْمَدُک عَلَی أَنْ أَکرَمْتَنَا بِالنُّبُوَّه وَعَلَّمْتَنَا الْقُرْءَانَ؛ وَفَقَّهْتَنَا فِی الدِّینِ، وَجَعَلْتَ لَنا اَسْماعاً وَاَبْصاراً وَاَفْئِدَةً وَلَمْ تَجْعَلنا مِنَ الْمُشْرِکِینَ و الصلاه و السلام علي سيدنا و نبينا محمد صلي الله عليه و آله. علي اهل بیته الطيبين الطاهرين، سیّما بقیّةاللّه و امام العصر عجل الله تعالی فرجه شریف:

به نام خداوند بخشنده مهربان، ستایش شایسته پروردگار جهانیان است. خدا را به بهترین وجه ستایش کرده و در شداید و آسایش و رنج و رفاه مقابل نعمت‌هایش سپاس‌گزارم. خدایا! تو را مى‌ستایم که بر ما خاندان، با نبوت، کرامت بخشیدى و قرآن را به ما آموختى و به دین و آیین‌مان آشنا ساختى و بر ما گوش (حق شنو) و چشم (حق بین) و قلب (روشن) عطا فرموده‌اى و از گروه مشرک و خدانشناس قرار ندادى. و سلام و تحیت بر سرور و رسول ما محمد (ص) و خاندانش و بر اهل بیت پاک و پاکیزه‌اش. به‌ویژه بقیه‌الله و امام زمان که خداوند متعال ظهورش را نزدیک بگرداند.

 دیروز خبرگان، به محضر رهبر معظم انقلاب شرفیاب شدیم و مطالب بسیار مفصلی را ایشان متذکر شدند. من به آن نکته اساسی و محوری اشاره‌ای داشته باشم؛ دشمنان ما امروز، فهم و درک ملت ما را مورد هجمه و تجاوز قرار دادند. تمام همّ و غم‌شان این است که فهم و درک ملت ما را آن‌گونه که دلشان می‌خواهد، شکل دهند. آنان تلاش می‌کنند به دل‌خواه خود فهم ملت ما را عوض کنند. می‌خواهند کاری کنند که مردم باور کنند این انقلاب جز زحمت و گرفتاری و مشکلات چیز دیگری نداشته است. آدم وقتی به تاریخ این کشور نگاه می‌کند، می‌بیند که آنان که آمدند و دخالتی کردند، اول تلاش کردند فکر مردم را به شکلی عوض کنند تا زمینه آماده شود بعد بیایند و مقصد اصلی خود را پیاده کنند. در 28 مرداد این اتفاق افتاد. پیرمردهایی که 28 مرداد را به یاددارند، می‌فهمند من چه می‌گویم. این کارشان است. مسائل و مشکلات کوچک ما را بزرگ می‌کنند و پیشرفت‌ها و دست‌آوردهای ما را سعی می‌کنند طوری‌که دلشان می‌خواهد برای مردم تبیین می‌کنند. مشکل اصلی این‌جاست. فرمودند که به‌هرحال ما در حال پیشرفت هستیم. پیشرفت‌هایی اتفاق افتاده و پیشرفت‌هایی هم در حال انجام است. البته مشکلات اقتصادی هم داریم اما غربی‌ها در حال پسرفت‌اند و ما در حال پیشرفتیم. ایشان شاهدی آوردند، فرمودند، یکی دو روز قبل، رئیس یکی از کشورهای اروپایی در مجمع عمومی سازمان ملل، خودش اعتراف کرد که غرب در حال افول است. یعنی دارد خاموش می‌شود. قرآن کریم می‌فرماید؛

وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ(اعراف/34):

و هر قومی را دوره‌ای و اجل معینی است که چون اجلشان فرا رسد لحظه‌ای پس و پیش نخواهند شد.

شرق یک عمل و اجلی داشت، به‌جایی رسید و اجلش به آخر رسید مثل انسان‌ها. جوامع و امت‌ها هم به تعبیر قرآن، اجلی دارند وقتی گذشت، یک ساعت عقب و جلو نمی‌شود. پس غرب در حال افول است و ما در حال طلوعیم. بنابرین، دشمنان ما امروز تمام همّ و غم‌شان این است که فکر مردم ما را تغییر دهند. شرایط هم شرایط سختی است که شاید هیچ‌وقت برای کشور ما پیش نیامده است. باید متوجه باشیم که خدایی‌نکرده این تبلیغات سوء و فضای مجازی و این دروغ و دوندها، ذهنیت مردم ما را عوض نکند، والا ما امیدواریم که انشاء‌الله به‌نتیجه می‌رسیم و مقاومت پاسخ خواهد داد همان‌طور که در جاهای دیگر پاسخ داده است. مثلاً همین یمن، پنج سال است ائتلاف سعودی یمن را می‌کوبد و هیچ‌چیز باقی نگذاشتند. در این 4-5 ساله، 250 هزار بار بر سر این مردم تجاوز هوایی کردند و نیم میلیون موشک وبمب و خمپاره بر سر این مردم بینوا ریختند. چه بر سر این مردم آوردند. 90 هزار شهید، چقدر کودک و نوجوان و زنان در اثر بمباران و گرسنگی از میان رفتند. سازمانی ایجاد شده برای یمن با نام «کودکان را نجات دهید»؛ اینها در گزارش‌های خود گفته‌اند، 85 هزار کودک بر اثر گرسنگی و فقر کشته شده‌اند. یمن 27 میلیون جمعیت دارد، از این میزان 23 میلیون، یعنی 85 درصد با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اینهمه جنایات را آل سعود و امارات در این پنج سال در یمن مرتکب شدند، از یک نفر در دنیا صدا در نیامد. حتی تشویق کردند و اسلحه دادند. حالا از این‌ور ماجرا را هم ببینید، انصار الله یمن، این بچه‌های مسلمان معتقد، در حمله اخیرشان به شرکت آرامکو، ضربه سنگینی به آل سعود وارد کردند، چه الم‌شنگه‌ای در دنیا به‌پا شد. همه آنهایی که این پنج سال، اینهمه جنایت را دیدند و صدایشان درنیامد ولی حالا با این 10 پهبادی که اینها فرستادند و با حمله به شرکت آرامکو، تقریباً 50 درصد از تولید نفت عربستان را متوقف کردند، هیاهویی در جهان راه انداختند. شورای امنیت فوری جلسه تشکیل داده است. سروصدا راه انداخته‌اند که بیایید که اقتصاد جهان به‌هم ریخته است! اخیراً هم که به ایران نسبت دادند. مخصوصاً سه کشور اروپایی؛ آلمان و فرانسه و انگلیس گفتند که این پهبادهای ایران بوده است. من فقط یک سوال از آنها می‌کنم؛ شما اینهمه از عربستان و امارات پول گرفتید و اینهمه اسلحه و رادار و ... دادید که اینها را کنترل کنند، شما باید بیایید جواب بدهید که چرا نتوانستید ره‌گیری کنید و جلویش را بگیرید؟اینها مال ایران بوده؟ چرا دروغ می‌گویید؟ دلیلتان چیست؟ آقای رئیس جمهور گفتند، یکی از این روسای جمهور به من گفت که روی یکی از این پهبادها نوشته بود «یا علی». گفتم مگر فقط ایران شیعه دارد؟ انصارالله یمن هم شیعه هستند، این دلیل می‌شود؟! چرا به‌جای حل مشکل مشکلات را اضافه می‌کنید؟ روز به‌روز بدتر می‌کنید، منطقه را به‌هم می‌ریزید. به‌جای اینکه بگویید ما نتوانستیم در قبال اینهمه پولی که از عربستان گرفتیم اما نتوانستیم آسمان عربستان را امن کنیم، آن‌وقت گناه را گردن ایران می‌اندازند. ایران اگر کاری بکند، صریحاً می‌گوید ما این کار را کردیم، هیچ ابائی هم نداریم. پهباد آمریکایی را زدیم و صریحاً هم گفتیم که زدیم اما آن هواپیمای مسافربری را نزدیم، خود آمریکایی‌ها هم تشکر کردند. ترس و ابائی از شما نداریم. دنیا در چنین شرایطی است، تا آنهمه را در یمن می‌کشند صدای کسی درنمی‌آید اما این حادثه بازار نفت دنیا را آشفته کرده، از همه طرف صدا بلند می‌شود. آخر هم به ایران نسبت می‌دهند! اینها نشانه افول است. قرآن می‌گوید؛

وَإِذَا أَرَدْنَا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنَا مُتْرَفِيهَا فَفَسَقُوا فِيهَا فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْنَاهَا تَدْمِيرًا(اسراء/16):

و ما چون اهل دیاری را بخواهیم به کیفر گناه هلاک سازیم پیشوایان و متنعّمان آن شهر را امر کنیم (به طاعت، لیکن) آنها راه فسق (و تبهکاری و ظلم) در آن دیار پیش گیرند (و مردم هم به راه آنها روند) پس آنجا تنبیه و عقاب لزوم خواهد یافت، آن‌گاه همه را هلاک می‌سازیم.

اینها فسق و فجور می‌کنند و شرایط عذاب را برای خود فراهم می‌کنند. آیا فسق و فجور فقط شراب‌خواری است؟ چه فسق و فجوری بالاتر از این جنایات؟ خداوند می‌فرماید؛ اگر ما اراده کنیم، یک مکانی را هلاک کنیم به مترفین، یعنی زورمندان و زرمندان را وسط می‌آوریم و اینها فسق و فجور می‌کنند و آن‌وقت امر ما بر آنها محقق می‌شود و زیر و رویشان می‌کنیم. این است که مقام معظم رهبری می‌فرمایند؛ غرب در حال افول است، واقعاً هم در حال افول است. مقاومت تنها منطقی است که ما باید به آن باور داشته باشیم. ما باید امروز در برابر آنان بایستیم و یقین داریم مقاومت پاسخ می‌گیرد. اگر مقاومت را کنار بگذاریم آنها مسلط می‌شوند و بد هم مسلط می‌شوند. هفته دفاع مقدس است. این هفته هفته‌ای است که مقاومت را در میدان عمل، در هشت سال که خیلی بلا سر ما آوردند، فقط هم صدام نبود همه جهان علیه ما بودند، عربستان و امارات آن‌قدر کمک کردند به صدام. اما ما مقاومت کردیم و این مقاومت در نهایت پاسخ داد. استخوان صدام هم در جهنم، توتیا شده است ولی ملت ایران و شهدای ایران و جانبازان و رزمندگان دفاع مقدس امروز در مقابل این قدرت‌نمایی‌های دنیا ایستادند و انشاء‌الله خواهیم ایستاد و امیدواریم روز پیروزی خیلی دور نباشد.

آیت الله نورمفیدی، در پایان، خود و دیگران را به رعایت تقوای الهی دعوت کردند.