مقدمه: اعلام خطر می‌کنم که اگر این وضعیت بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی در استان ما ادامه پیدا کند، در آینده نزدیک زمین‌های ما شوره‌زار خواهد شد.

خطبه اول: آیت الله نورمفیدی در ابتدای خطبه اول، خطبه 185 نهج‌البلاغه امیرالمومنین (ع) را قرائت کرد و به تفسیر آن پرداخت و گفت:

وَ لَوْ ضَرَبْتَ فِي مَذَاهِبِ فِكْرِكَ لِتَبْلُغَ غَايَاتِهِ مَا دَلَّتْكَ الدَّلَالَةُ إِلَّا عَلَى أَنَّ فَاطِرَ النَّمْلَةِ هُوَ فَاطِرُ النَّخْلَةِ لِدَقِيقِ تَفْصِيلِ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ غَامِضِ اخْتِلَافِ كُلِّ حَيٍّ وَ مَا الْجَلِيلُ وَ اللَّطِيفُ وَ الثَّقِيلُ وَ الْخَفِيفُ وَ الْقَوِيُّ وَ الضَّعِيفُ فِي خَلْقِهِ إِلَّا سَوَاءٌ وَ كَذَلِكَ السَّمَاءُ وَ الْهَوَاءُ وَ الرِّيَاحُ وَ الْمَاءُ

و اگر راه‏‌هاى انديشه خود را بپيمایى تا به انتهاى آن برسى (از هر گونه فكر و انديشه‏  به‌كار برى) دليل و برهان ترا راه ننمايد مگر به اين‌كه آفريننده مورچه همان آفريننده درخت خرما است، به جهت دقّتى كه براى امتياز هر چيز (از يكديگر) به‌كار برده شده، و اهميت گوناگون بودن هر جاندارى (خلاصه چون تفصيل آفرينش هر يك از موجودات دقيق است و سبب اختلاف اشكال آن‌‌ها مشكل مى‏‌باشد و در هر يك حكمت‌هاى باريكى نهفته است، مور و پيل، كوه و كاه، خرد و بزرگ، در صحرا و در دريا ناچار همه را آفريننده حكيمى‏  به مقتضاى حكمت به آن تفصيل و اختلاف آفريده و تخصيص داده و در نيازمندى آن‌ها به خالق متعال تفاوتى نيست، لذا مى‏‌فرمايد:) بزرگ و خرد و سنگين و سبك و توانا و ناتوان در مخلوقاتش نيست مگر آن‌كه (نسبت به قدرت كامله او) يكسان است (پس مپندار كه اين مشكل است چون كوچك است و آن ديگرى آسان چون بزرگ مى‏‌باشد) و همچنين (در برابر قدرت و توانایى او ايجاد هر يك از) آسمان و هوا و بادها و آب يكسان است.

بیانات نورانی امیرالمؤمنین (ع) درباره خداشناسی است که یکی از جلوه‌های مهم نهج‌البلاغه و بیانات امیرالمؤمنین معرفی خدای متعال است. برای اینکه ما به خدا نزدیک‌تر شویم و خدا را بهتر بشناسیم. با شناخت و معرفت ایمان‌های ما انشاء الله کامل‌تر شود که سرمایه هر انسان همان ایمان اوست. در هفته‌های قبل مطالبی که امیرالمؤمنین (ع) درباره خلقت مورچه این حیوان کوچک بیان کردند را خدمت شما گفتم. خداوند همه آنچه را که در حیوانات بزرگ قرار داده در این حیوان کوچک هم تعبیه کرده است.  امیرالمؤمنین (ع) می‌فرماید که هرچه که در توان دارید، فکرتان را و راه‌های تفکر را به‌کار بیندازید و به نهایت برسید یعمی آن‌قدر فکر کنید که دیگر تمام شود و راهی برای فکر کردن نماند و هرچه دلیل و برهان و استدلال است بیاورید و به نهایت برسد، این دلالت‌ها شما را تنها به این نکته راهنمایی می‌کند که خدایی که مورچه، این حیوان به این کوچکی را خلق کرده، همین خدا موجودات خیلی بزرگ، مانند فیل و حیوانات دیگر را خلق کرده است. جز این به نتیجه دیگری نمی‌رسید، چون خداوند متعال در هر چیزی از خلقتش چنان ظرافتی به‌کار برده است که وقتی شما وارد خلقت آن موجود می‌شوید، آیا این ظرافت‌ها در مورچه و فیل و درخت و دریا و آسمان و زمین و ... چه کسی به‌وجود آورده است؟ آیا خودشان درست کرده‌اند؟! هیچ‌کس احتمال نمی‌دهد که مورچه خودش خودش را خلق کرده باشد و انسان خودش خودش را به‌وجود آورده باشد؟! یک احتمال دیگر این است که قدرت‌های مختلف این‌ها را درست کرده باشند. مشرکین چنین نظری داشته‌اند؛ خدای دریا، خدای کوه‌ها، خدای آسمان، خدای زمین و ... . آیا این عالم چندخدایی است؟! این را هم نمی‌شود قبول کرد، چون عقل بشر نمی‌پذیرد، اگر چنین بود هرج و مرج می‌شد.

لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا(انبیاء/22):

اگر در آسمان و زمین غیر از خدای یکتا خدایانی وجود داشت همانا خلل و فساد در آسمان و زمین راه می‌یافت.

در این عالم همه‌چیز با هم هم‌خوانی و هماهنگی دارد. در عالم هستی و خلقت، هیچ‌چیز در تضاد با دیگری نیست، پس خودشان خود را به‌وجود نیاورده‌اند؛ چندخدایی هم نیست چون در این صورت بی‌نظمی به‌وجود می‌آمد. پس راهی دیگر نمی‌ماند جز اینکه بگوییم خالق همه هستی خداست. امیرالمؤمنین (ع)، هم مستدل و هم قرآنی و هم به زبان ساده و برای همه‌کس قابل‌فهم بیان کردند.

ما جزئی و قطره‌ای از این عالم هستیم در برابر عظمت عالم خلقت. عالم خلقت مانند اقیانوسی است و ما انسان‌ها از اول تا آخر، مانند یک قطره‌ایم. بنابرین همه ما وابسته به او هستیم، مخلوق خدا هستیم و خدا خالق و رب و رازق ماست و همه‌چیز از اوست و به سوی اوست. آدم عاقل وقتی خود را در چنین جایگاهی ببیند، رابطه‌اش با خدا چگونه خواهد بود؟ بندگی، تسلیم، عشق و محبت، دوست داشتن خدا. مخصوصاً ائمه اطهار در ادعیه خود روی این مسئله خیلی تأکید دارند.

اَسْئَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَحُبَّ كُلِّ عَمَلٍ يُوصِلُنى‏ اِلى‏ قُرْبِكَ، وَاَنْ تَجْعَلَكَ اَحَبَّ اِلَىَّ مِمَّا سِواكَ(مناجات خمس عشر/امام سجاد (ع):

از تو خواهم دوستى خودت و دوستى دوستدارانت و دوستى هر عملى كه مرا به قرب تو واصل گرداند و تو را در پيش من محبوب‌تر از ماسواى تو قرار دهد.

خدایا من از تو می‌خواهم که مرا محب خود قرار دهی و تو را دوست بدارم و هرکه را که تو را دوست می‌دارد من دوستش بدارم و هر عملی که مرا به تو نزدیک می‌کند آن را هم دوست بدارم. در جمله‌ای دیگر؛

اللّهمّ اقطع عنی كلّ شی ء یقطعنی عنك:

خدایا آن چیزهایی را که بناست مرا از تو ببرد، آن ها را از من ببر.

خدایا هرچه را که راه مرا به سوی تو می‌بندد و نمی‌گذارد من به تو نزدیک شوم، آنها را از سر راه خودت بردار.

لبّ اسلام و لبّ دعوت انبیاء همه در همین یک کلمه است. بنابرین انشاء الله این نمازها و عبادت‌ها و این روزهای جمعه، توفیقی باشد که هر چه بیش‌تر به خدا نزدیک شویم.

خطبه دوم:

آیت الله نورمفیدی در خطبه دوم گفت:

امروز روز جمعه 23 ذی‌القعده و روز زیارتی مخصوص حضرت ثامن‌الحجج، علی‌بن موسی‌الرضاست. توفیق نبود که در جوار مرقد نورانی آن حضرت باشیم، لذا در همین مکان مقدس و در خطبه‌های نماز جمعه، همه با هم سلامی خاصانه و مخلصانه به حضرت رضا (ع) داشته باشیم.

 

اَلسَّلامُ عَلَيک يااَمينَ اللَّهِ فى اَرْضِهِ، وَحُجَّتَهُ عَلى خلقه، اَلسَّلامُ عَلَيک يا مولای یا ابالحسن، یا علی‌بن موسی‌الرضا و رحمه الله و برکاته:

سلام بر تو ای امین خدا بر روی زمینش، و حجّت او بر بندگانش، سلام بر تو ای سرور، ای ابالحسن، ای علی‌بن موسی‌الرضا، رحمت و برکات خدا بر تو باد.

انشاء‌الله امیدواریم که این سلام به پیشگاه حضرت ثامن‌الحجج، علی‌بن موسی‌الرضا (ع) مقبول واقع بشه و همان‌طور که خودشان وعده دادند، در مواقع حساس، در موقع مردن و در عالم برزخ انشاء‌الله مشمول عنایات آن حضرت قرار بگیریم.

نکته بعدی را که باید اشاره بکنم، تشکر از نیروی انتظامی است، به‌خاطر برنامه‌ای که برای بی‌حجابان، یعنی کسانی که اصلاً حجاب را رعایت نمی‌کنند، در ماشینشان یا جاهای دیگر که دیده می‌شود، کشف حجاب می‌کنند. این به‌معنای پرده‌دری و به تمسخر گرفتن مسئله حجاب است. حجاب حکم الهی است. با این مسئله چگونه برخورد بشود، آن‌طور که فرمانده نیروی انتظامی استان به من خبر دادند، برخورد محترمانه و کریمانه بوده است. آنها را دعوت می‌کنند و تذکر می‌دهند، یک‌بار و دوبار و سه‌بار. این برخورد آن‌طور که خبر دادند مؤثر واقع شده و کم شده یا به‌طورکلی نیست. خیلی ممنون و انشاء‌الله امیدواریم که با این مسئله همیشه همین‌طور برخورد شود.

مسئله بعدی که باید خدمت شما عرض کنم این است که فردا، پنجم مرداد، سالگرد اقامه نماز جمعه در کشور است. در پنجم مرداد 1358، چند ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، از کارهای بسیار مهمی که حضرت امام (رض) انجام دادند، تأسیس و تجدید نماز جمعه بود. نماز جمعه، مسلماً از واجبات مهم اسلامی است. حال چرا برگزار نمی‌شد، داستانی دارد که اکنون در این خطبه فرصت آن نیست. شرط مهم نماز جمعه که باید از نظر فقه شیعه باید برگزار شود، شرایط آن نبود. حکومت عادل باید باشد. در زمان حکومت جباران که نمی‌شد نماز جمعه برگزار شود. بعد از پیروزی انقلاب و تشکیل حکومت اسلامی و ولی فقیه و امام عادل در رأس این نظام قرار گرفت، شرایط فراهم شد و این فریضه تأسیس شد و از امتیازات شهر شما عزیزان این است که در همان‌روزی که در تهران، نماز جمعه به وسیله مرحوم آیت‌الله طالقانی اقامه شد، در همان‌روز هم در همین مکان، در مصلی قدیمی که فضای بازی بود و هوای بسیار گرمی بود و حتی فرش هم نبود، مردم آن روز آمدند و در نماز جمعه شرکت کردند و امروز چهل سال از آن روز می‌گذرد و برکات بسیاری هم داشته است. می‌خواهم یکی از آثار و برکات نماز جمعه را در این فرصت کوتاه عرض کنم؛ روز جهانی قدس، خیلی مهم است زیرا دنیای استکبار تمام تلاشش این بود که مسئله فلسطین و قدس را یک مسئله منطقه‌ای و عربی مطرح کند و دیگر مسلمانان احساس مسئولیتی درباره قدس نداشته باشند، سیاست استکبار این بود. امام (ره) با این کاری که کردند و از فرصت نماز جمعه در آخرین جمعه این ماه مبارک استفاده کردند، برای این‌که مسئله فلسطین مسئله جهانی و عمومی شود و برای همه امت اسلام، یک فرض و مسئولیت معرفی شود، آخرین جمعه ماه مبارک را که روز نماز جمعه است را روز قدس نامید تا از این مرکز بزرگ اسلامی و اجتماع بزرگ مسلمین استفاده نماید. امروز هم روز جهانی قدس، به‌عنوان یک روز بسیار مهم و تأثیرگذار در جهان اسلام مطرح است، چرا که این فریادهایی که از حنجره اُمّت اسلامی در روز جهانی قدس بلند می‌شود خود باعث می‌شود که در جبهه کفر و استکبار فتور و سستی به‌وجود بیاورد. انشاء‌الله امیدواریم، خداوند بزرگ در آینده نزدیک، فلسطین و مسجدالاقصی را از این گروه غاصب و متجاوز نجات دهد و مسلمانان بتوانند بروند و نماز جمعه‌های خود را در مسجدالاقصی اقامه کنند.

نکته‌ای را هم خیلی کوتاه اشاره کنم که موقوفه‌ای در مشهد، به‌عنوان موقوفه حضرت فاطمه زهرا (س) بناست به‌وجود بیاید که از این موقوفات و منافعی که این موقوفات به دست می‌دهد در ایام فاطمیه برای امر تبلیغ و خدمات اجتماعی به نام حضرت زهرا (س) فعالیت‌هایی تحقق پیدا کند. این امر در سراسر کشور مطرح شده است، هر کس که می‌تواند در این امور خیر کمک کند، انشاء‌الله در این امر بابرکت مشارکت کند تا این موقوفه بتواند به‌نام حضرت زهرا (س) خدمات فرهنگی و اجتماعی و مذهبی داشته باشد.

نکته دیگری که باید خدمت شما عزیزان عرض کنم این است که هفته گذشته هیأتی از سازمان‌های مختلف دولتی و قضایی و به دستور مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) برای بررسی مسائل مربوط به منابع طبیعی و ساخت‌وسازهای غیرمجاز در این منابع به استان آمده بودند، همین‌جا لازم می‌دانم که قدردانی کنم که مقام معظم رهبری در عین‌حالی که مسئولیت‌های مختلفی در کشور و منطقه دارند، به این مسئله توجه ویژه مبذول داشتند. منابع طبیعی مسئله بسیار مهمی است و حفاظت از آن وظیفه همگانی است و باید به فرهنگ عمومی تبدیل شود. از معاون اول رئیس جمهور که این هیأت را اعزام کردند و از صدا و سیما که در این مسئله فعال‌اند و برای اهمیت مسئله منابع طبیعی تبلیغ می‌کنند و سازمان‌های مردم نهاد که واقعاً برای حفاظت از منابع طبیعی دغدغه دارند، از همه تشکر می‌کنم. بنده هم از کسانی بودم که از اوائل انقلاب روی این مسئله واقعاً دغدغه داشتم. منابع طبیعی، جنگل‌ها، مراتع و ... به‌عنوان سرمایه گرانسنگ ملی مطرح است. چند نکته و تذکر را خدمت کسانی که دغدغه دارند عرض می‌کنم.

اولاً، در همه استان‌ها منابع طبیعی داریم و در همه‌جا باید مورد توجه و عنایت باشد و اختصاص به استان ما نداشته باشد و در سراسر کشور پی‌گیری شود. دوم این‌که؛ توجه به منابع طبیعی، مقطعی نباشد و این نباشد که امروز به این استان بیایند و فردا به استان دیگر و بعد فراموش شود. مسئله منابع طبیعی باید به‌طور مستمر پی‌گیری شود. نکته سوم؛ این است که این مسئله، تمرکز و هماهنگی نیاز دارد. یعنی همه مسئولانی که می‌توانند در این مسئله ایفای نقش کنند از اجرایی و نظامی و قضایی، همه باید دست به دست هم بدهند، چرا که منابع طبیعی یک ثروت ملی است همه باید برای حفاظت و نگهداری وارد میدان شوند و با یک هماهنگی کامل، این مسئله را پی‌گیری کنند.

این روزها مسئله بوم‌گردی، بسیار مطرح است که من با اصل آن مخالفت ندارم چرا که موجب گردش اقتصادی برای مناطق مختلف می‌شود اما در عین‌حال نباید به‌شکلی باشد که منابع طبیعی را به خطر بیندازد و خدایی‌نکرده منابع طبیعی مورد تجاوز قرار بگیرد.

همه می‌دانیم که زیارت منطقه پُرجاذبه‌ای است، از بیست سال قبل، تمام تلاشم این بود که مسئولان استان طرحی را برای این منطقه پیاده کنند، طرحی جامع که ساخت‌وسازها و همه ملاحظات دیگر در آن در نظر گرفته شود ولی متأسفانه با همه تأکیداتی که داشتم نشد و حال این وضعی که همه به آن اشکال می‌کنند به‌وجود آمده است. اگر طرح مناسبی برای آن ریخته می‌شد اکنون این وضعیت را نداشتیم. برای این‌گونه مسائل پیشاپیش باید برنامه‌ریزی کنیم. تقاضای من از همه مسئولان این است که به دنبال توسعه‌ای باشند که با سرمایه‌های ملی ما منافات نداشته باشد.

نکته‌ای را عرض کنم که همه بدانند که از آب‌های زیرزمینی ما بی‌رویه دارد بهره‌برداری می‌شود. طبق آماری که به من دادند، 16هزار حلقه چاه غیرمجاز در استان ما وجود دارد. کشاورزان ناچارند ولی این یک خطر خیلی سخت برای آینده استان ماست. بالأخره این آب‌های زیرزمینی یک مخزن است و اندازه مشخصی دارد، وقتی از آن بهره‌برداری می‌شود، جبران آن به‌سرعت نیست. نشست زمین‌ها و جایگزینی آب شور به جای آب شیرین، خطرات بهره‌برداری غیرمجاز است. بنابرین باید خیلی فکر کنیم و برنامه‌ریزی کنیم. کشاورز هم حق دارد می‌خواهد درآمد داشته باشد. هم باید به فکر کشاورز بود و هم باید به فکر منابع طبیعی و آینده. پیش‌بینی من این است که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، زمین‌های ما شوره‌زار می‌شود. این خطر را هم اعلام می‌کنم. منابع طبیعی از جهات عدیده برای زندگی ما مؤثر است. جنگل‌ها در محیط زیست و زندگی ما نقش حیاتی دارد.

آیت الله نورمفیدی، در پایان، خود و دیگران را به رعایت تقوای الهی دعوت کردند.